T艂umaczenie gry komputerowej: co mo偶e p贸j艣膰 nie tak?

Spo艂eczno艣膰 graczy to bardzo wymagaj膮cy odbiorca. Odpowiednie przygotowanie produktu dla takiej grupy docelowej wymaga wyt臋偶onej pracy i rzetelnego przygotowania. Jak zrobi膰 t艂umaczenie gry komputerowej, aby nie pope艂ni膰 偶adnej gafy? Przeczytajcie!

Jak podaje s艂ownik Oxford Companion, t艂umaczenie to przekazywanie znaczenia tekstu w j臋zyku 藕r贸d艂owym za pomoc膮 r贸wnowa偶nego tekstu w j臋zyku docelowym. W bran偶y gier to jednak zdecydowanie za ma艂o. W niej kr贸luje termin 鈥瀕okalizacja鈥. To znacznie wi臋cej ni偶 zwyk艂y przek艂ad. Celem wi臋kszo艣ci wsp贸艂czesnych gier jest zapewnienie graczom jak najwi臋kszej imersji, dlatego 艣wiat gry musi by膰 w pe艂ni zrozumia艂y dla ka偶dego u偶ytkownika. Tu chodzi o co艣 znacznie wi臋cej ni偶 j臋zyk 鈥 trzeba zag艂臋bi膰 si臋 w fabu艂臋, prze艂o偶y膰 gry s艂owne i skr贸ty my艣lowe, zrozumie膰 realia.

Tu w艂a艣nie pojawia si臋 鈥lokalizacja鈥, czyli 鈥瀦akorzenienie鈥 danej tre艣ci w rzeczywisto艣ci j臋zykowej i kulturowej danego odbiorcy. W 艣wiecie gry gracz powinien czu膰 si臋 jak u siebie, jakby gra zosta艂a stworzona w艂a艣nie dla niego.

Gry po polsku – jak to si臋 zacz臋艂o?

Pierwsze gry wideo, zar贸wno te w salonach z automatami, jak i na pierwszych domowych konsolach i komputerach, nie potrzebowa艂y lokalizacji. Pow贸d by艂 prosty: mia艂y naprawd臋 znikom膮 ilo艣膰 tekstu. Nieliczne tekstowe gry przygodowe by艂y znacznie trudniejsze. 呕eby je przej艣膰 nie mo偶na by艂o omin膮膰 tre艣ci obcoj臋zycznej, dlatego ich u偶ytkownicy decydowali si臋 na w艂asne t艂umaczenia.

Wraz z rozwojem technicznym gry mog艂y oferowa膰 coraz bardziej dopracowane i skomplikowane 艣wiaty oraz wyzwania. W latach 80. i 90. XX wieku na przyk艂ad mia艂 miejsce boom na rynku komputerowych adaptacji gier fabularnych, mi臋dzy innymi tych z serii 鈥濪ungeons & Dragons鈥. RPG-i mia艂y ciekawe dialogi, d艂ugie opisy i skomplikowane zagadki. Brak lokalizacji zmusza艂 polskich graczy do rezygnacji z gry lub鈥 nauki j臋zyka. Inne kraje mia艂y wi臋cej szcz臋艣cia 鈥 sklepy z grami zacz臋艂y oferowa膰 je wersjach niemieckiej, hiszpa艅skiej czy francuskiej wersji j臋zykowej.

Prawdziwym prze艂omem na polskim rynku by艂 rok 1996, kiedy to CD Projekt zacz膮艂 wydawa膰 gry z polskimi instrukcjami w pude艂kach. Ich pierwsz膮 pe艂n膮 polsk膮 lokalizacj膮 by艂 Baldur鈥檚 Gate wydany w 1999 roku. W艣r贸d aktor贸w u偶yczaj膮cych g艂osu postaciom znale藕li si臋 mi臋dzy innymi Marian Opania i Piotr Fronczewski. Kwestia wypowiadana przez tego ostatniego 鈥 鈥濸rzed wyruszeniem w drog臋 nale偶y zebra膰 dru偶yn臋鈥 鈥 zyska艂a status kultowej i na sta艂e wesz艂a do potocznego j臋zyka graczy.

M艂oda firma doskonale wyczu艂a rynek i gra sprzeda艂a si臋 w rekordowym, jak na 贸wczesne warunki, nak艂adzie ponad 100 tysi臋cy egzemplarzy.

W tym samym czasie bran偶a lokalizacyjna zacz臋艂a si臋 rozwija膰 tak偶e w wielu innych krajach. Ka偶dy, kto chcia艂 sprzeda膰 swoje gry musia艂 zdecydowa膰 si臋 na ich wieloj臋zyczno艣膰.

Jak zrobi膰 gr臋 komputerow膮? Dla wszystkich!

Lokalizacja gry wymaga naprawd臋 powa偶nych nak艂ad贸w pracy, czasu i funduszy. J臋zykowy przek艂ad linii dialogowych czy tekst贸w fabularnych w grze nie wystarczy. W przypadku gier przygodowych, gdzie pojawiaj膮 si臋 rozbudowane postacie, opisy i r贸偶ne mo偶liwo艣ci prowadzenia rozm贸w, wa偶ne jest tak偶e przekazanie kontekstu. Gry zr臋czno艣ciowe (cho膰 zreszt膮 tak偶e czasem i te przygodowe) operuj膮 nawi膮zaniami do innych tekst贸w kultury (film贸w, muzyki, ksi膮偶ek, innych gier), a czasem tak偶e bie偶膮cych wydarze艅 polityczno-spo艂ecznych. By dobrze przekaza膰 tak膮 tre艣膰 nale偶y skorzysta膰 z pomocy ekspert贸w, znaj膮cych dobrze kultur臋, w kt贸rej powsta艂a pierwotna wersja.

Chyba najwi臋cej przyk艂ad贸w znajdziemy tu zn贸w w Polsce. Stworzona nad Wis艂膮 gra 鈥Wied藕min鈥 (ang. \”Witcher\”) powsta艂a na bazie prozy Andrzeja Sapkowskiego. Te teksty ju偶 same w sobie ocieka艂y aluzjami, dowcipem j臋zykowym, ironi膮 zakorzenion膮 w naszym rodzimym klimacie. Odpowiednie przygotowanie gry, kt贸ra zachwyci nie tylko Polak贸w wydawa艂o si臋 by膰 nie lada trudnym zadaniem. Inne polskie produkcje z regu艂y skazane by艂y tylko na nasz rynek w艂a艣nie ze wzgl臋du na k艂opoty z tak dobrym oddaniem j臋zyka i klimatu. W przypadku trzech cz臋艣ci 鈥濿ied藕mina鈥 uda艂o si臋 to jednak doskonale. To dobry przyk艂ad lokalizacji z polskiego na inne j臋zyki. Doceni艂 go zreszt膮 sam Barrack Obama.

Przyznaj臋, 偶e nie jestem zbyt dobry w grach, ale wiem, 偶e to doskona艂y przyk艂ad polskiego wk艂adu w now膮 gospodark臋 艣wiatow膮 鈥 m贸wi艂 o grze prezydent USA.

Sprzeda偶 gry na ca艂ym 艣wiecie pokaza艂a, 偶e gracze ch臋tniej kupi膮 dany produkt je艣li jest dobrze zlokalizowany. Wersja oryginalna z innym j臋zykiem ni偶 ich ojczysty nie jest a偶 tak atrakcyjna. Co i jak lokalizowa膰?

Gry komputerowe po polsku: jak to si臋 robi?

Odpowiednia lokalizacja bierze tak偶e pod uwag臋 specyfik臋 kulturow膮 danego regionu. Warto pami臋ta膰, 偶e to co jest zabawne po jednej stronie oceanu nie musi 艣mieszy膰 po drugiej, a to co uznaje si臋 za normalne w Europie mo偶e uchodzi膰 za nieobyczajne w Azji. Takich pu艂apek wbrew pozorom jest sporo. Warto jednak pami臋ta膰, 偶e lokalizacja nie jest cenzur膮. Nawet w przypadku kraj贸w, gdzie taka praktyka funkcjonuje na poziomie pa艅stwa (Chiny) dopasowanie nie oznacza okrojenia.

Lokalizacja wymaga naprawd臋 powa偶nych nak艂ad贸w pracy, czasu i funduszy. Zwyczajny przek艂ad dialog贸w i tekst贸w w grze nie wystarczy. W przypadku gier przygodowych, w kt贸rych pojawiaj膮 si臋 r贸偶ne postaci, rozbudowane questy i r贸偶ne linie fabularne, wa偶ny jest kontekst. Wiele gier operuje nawi膮zaniami do innych tekst贸w kultury (film贸w, muzyki, ksi膮偶ek, innych gier), a czasem tak偶e bie偶膮cych wydarze艅 spo艂eczno-politycznych. By dobrze przekaza膰 tak膮 tre艣膰 nale偶y skorzysta膰 z pomocy ekspert贸w, znaj膮cych dobrze kultur臋, w kt贸rej powsta艂a wersja oryginalna.

Zn贸w pos艂u偶ymy si臋 odwo艂aniem do naszego rodzimego rynku. Stworzona nad Wis艂膮 seria gier o wied藕minie Geralcie z Rivii powsta艂a na bazie prozy Andrzeja Sapkowskiego, kt贸ra ju偶 sama w sobie ocieka艂a aluzjami, dowcipem j臋zykowym i ironi膮. Zaprojektowanie gry na jej bazie, kt贸ra zachwyci nie tylko Polak贸w, ale i zagranicznych graczy wydawa艂o si臋 karko艂omnym zadaniem. Zw艂aszcza bior膮c pod uwag臋 fakt, 偶e dotychczas inne polskie produkcje z regu艂y skazane by艂y tylko na nasz rynek w艂a艣nie ze wzgl臋du na k艂opoty z w艂a艣ciwym oddaniem j臋zyka i klimatu. W przypadku 鈥濿ied藕mina鈥 uda艂o si臋 to jednak doskonale. Doceni艂 go zreszt膮 sam Barack Obama.

鈥 Przyznaj臋, 偶e nie jestem zbyt dobry w grach, ale wiem, 偶e to doskona艂y przyk艂ad polskiego wk艂adu w now膮 gospodark臋 艣wiatow膮 鈥 m贸wi艂 o 鈥漌ied藕minie鈥 by艂y prezydent USA.

T艂umaczenie gier komputerowych: co mo偶e p贸j艣膰 nie tak?

Warto pami臋ta膰, 偶e to co jest zabawne po jednej stronie oceanu nie musi 艣mieszy膰 po drugiej, a to co uznaje si臋 za normalne w Europie mo偶e uchodzi膰 za nieobyczajne w Azji. Takich pu艂apek wbrew pozorom jest sporo. Warto jednak pami臋ta膰, 偶e lokalizacja nie jest to偶sama z cenzur膮. Nawet w przypadku kraj贸w, gdzie taka praktyka funkcjonuje na poziomie pa艅stwa (np. w Chinach).

Warto by膰 艣wiadomym norm kulturowych i innych wa偶nych czynnik贸w, takich jak slang i lokalne zwyczaje. Niekt贸re gry mog膮 zawiera膰 tre艣ci, kt贸re przez niekt贸rych odbiorc贸w mog膮 zosta膰 uznane za nieprzyzwoite lub zbyt sugestywne. Gra mo偶e zawiera膰 uwagi na tematy kulturowo lub politycznie wra偶liwe. Dialogi tak偶e czasem bywaj膮 kontrowersyjne, a co za tym idzie, mog膮 藕le wp艂yn膮膰 reklam臋 gry.

Najlepiej ilustruje to przyk艂ad Chin. T艂umaczenie gry komputerowej na potrzeby tego kraju jest trudne nie tylko ze wzgl臋du na specyficzny alfabet oraz r贸偶nice kulturowe, ale tak偶e ze wzgl臋du na konieczno艣膰 dopasowania do wymog贸w politycznych wyznaczonych przez cenzur臋. Wi膮偶e si臋 to ze znaczn膮 ingerencj膮 w produkt, ale wydawcy decyduj膮 si臋 na taki kompromis. Rynek chi艅ski jest tak ogromny, 偶e zysk z wielomilionowej spo艂eczno艣ci graczy wygrywa z wierno艣ci膮 jakimkolwiek konceptom i zasadom.

Co ciekawe, gdy kraje Europy i Ameryki P贸艂nocnej preferuj膮 napisy do oryginalnej 艣cie偶ki d藕wi臋kowej, spora cz臋艣膰 odbiorc贸w z Ameryki Po艂udniowej wybiera dubbing, do kt贸rego przyzwyczai艂a ich telewizja. Podobnie sprawa si臋 ma z produkcjami kinowymi. Lektor uchodzi w wielu krajach za rozwi膮zanie egzotyczne, natomiast wielu naszych rodak贸w ceni sobie o wiele bardziej filmy z lektorem ni偶 z napisami czy dubbingiem.

Warto pami臋ta膰, 偶e w ramach lokalizacji trzeba tak偶e zaj膮膰 si臋 pr贸bkami d藕wi臋kowymi i grafikami z osadzonymi napisami. Skoro gra jest po polsku trudno oczekiwa膰, 偶e gazeta czytana przez bohater贸w b臋dzie w innym j臋zyku, prawda?

Wpadki w t艂umaczeniach gier

Odpowiednia lokalizacja przyniesie grze powi臋kszone grono odbiorc贸w, a czasem nawet (jak w przypadku 鈥濨aldur鈥檚 Gate鈥) uczyni j膮 kultow膮. Jednak je艣li robota zostanie zrobiona niedbale i pojawi膮 si臋 b艂臋dy, sytuacja mo偶e okaza膰 si臋 bardzo nieprzyjemna.

Gracze, podobnie jak fani konkretnych serii komiks贸w, film贸w, ksi膮偶ek, a nawet dru偶yn sportowych, s膮 bardzo wyczuleni i je艣li znajd膮 b艂膮d, producent lub wydawca dowie si臋 o tym szybko i raczej w ma艂o przyjemny spos贸b.

Nietrudno znale藕膰 w internecie recenzje i om贸wienia gier wytykaj膮ce b艂臋dy w lokalizacji. Po nieudanym projekcie pozostaje cyfrowy 艣lad, kt贸ry nie b臋dzie dobrze wygl膮da艂 w wynikach wyszukiwania o danej firmie.

Przyk艂ady? Oddajmy g艂os zainteresowanym:

– Polonizacj膮 Duke Nukem 3d mo偶na straszy膰 staruszki i dzieci 鈥 pisa艂 na forum CD Action RamzesXIII 鈥 Na plus – przet艂umaczono menusy, nazwy poziom贸w (ale Death Row to nie 艢miertelny Rz膮d, a Kara 艢mierci etc), nawet tekstury! Minus – przet艂umaczono gadki Duke\’a. Nie do艣膰 偶e g艂os jest tak bardzo \”m臋ski\” jak dobranocka, to te teksty doprowadzaj膮 mnie do sw臋dzenia z臋b贸w i rozstroju m贸zgu. \”Fajowo\”, \”Nnnie藕le!\”, \”Przyby艂em tu by 偶u膰 i kopa膰 ty艂ki. Tyle 偶e z gum膮 cienko.\” czy – moje ulubione – \”Zaszalejmy!\” (zamiast \”Come get some!\”) Po jak膮 choler臋 by艂o t艂umaczy膰 t膮 gr臋? Czy by艂 cho膰 jeden pow贸d ku temu? Posta膰 Duke\’a wybija tego FPSa ponad przeci臋tno艣膰, a w polskiej wersji Ksi膮偶e zosta艂 wykastrowany i ubrany w po艅czochy. Wielkie dzi臋ki, Play-It. Eat shit.

Polonizacja Unreala (pierwszego) te偶 pozostawia wiele do 偶yczenia. Paradoksalnie w tej strzelance du偶o si臋 czyta (rozmaite dzienniki i wiadomo艣ci w urz膮dzeniach elektronicznych) i tym bardziej rzucaj膮 si臋 w oczy cz臋ste… braki t艂umacze艅! Po prostu cz臋艣膰 losowo wybranych dziennik贸w pozosta艂a w oryginalnej wersji…

A oto inny przyk艂ad podany przez Benchmark.pl:

I jeszcze jeden, tym razem od TVGRY.pl

Koszt lokalizacji gry to naprawd臋 spora inwestycja, tym gorzej zatem, je艣li szybko w 艣wiecie odbiorc贸w rozejdzie si臋 wie艣膰 o z艂ym t艂umaczeniu. Kiepskie t艂umaczenie gry komputerowej mo偶e to doprowadzi膰 do znacz膮cych spadk贸w sprzeda偶y i pogrzebania szans na zysk z danego projektu. Je艣li zostanie odpowiednio wykonana, zyska uznanie i odbiorcy j膮 doceni膮. Je艣li jednak lokalizacja b臋dzie zawiera艂a b艂臋dy, szybko zostanie to wy艂apane i nag艂o艣nione. Do firmy mo偶e 艂atwo przylgn膮膰 艂atka partacza, a do odbudowania wizerunku potrzebne b臋dzie jeszcze wi臋cej pracy i pieni臋dzy.

Je艣li szukasz kogo艣 kto zaopiekuje si臋 Twoj膮 gr膮 jak w艂asn膮 i zrobi jej lokalizacj臋 tak膮, 偶e mucha nie siada to 鈻 KLIKNIJ TU 鈼 i zobacz co mo偶emy dla Ciebie zrobi膰. Serio, wejd藕 TU i zobacz nasze realizacje lub skorzystaj z naszej super oferty DARMOWYCH OPIS脫W GRY NA STEAM. 鈫

Wi臋cej odcink贸w

Podziel si臋 z innymi!

small_c_popup.png

Zadaj nam dowolne pytanie 鈥 nasz konsultant skontaktuje si臋 z Tob膮 szybciej ni偶 mo偶esz si臋 tego spodziewa膰.

Szybki kontakt