Układanie obrazków, językowe domino, memory wyrazowe… – nie tylko dzieci mają swoje techniki zapamiętywania słówek, zwrotów. Tłumacze, jako starsi użytkownicy języka obcego, także mają swoje zabawy językowo-pamięciowe, ale już dużo bardziej wysublimowane – i to jest fajne! Oto kilka technik paratłumaczeniowych, które rozwijają pamięć, koncentrację i umiejętność słuchania. Są to różne techniki pamięciowe i mnemotechniczne, które pomagają w procesie zapamiętywania informacji, porządkowaniu wiedzy i przechowywaniu nowych słów w pamięci długotrwałej.
Absurdalna historia z… listy zakupów
Możesz stworzyć listę przypadkowych wyrazów albo połączyć przyjemne z pożytecznym i wykorzystać na przykład listę zakupów. Stwórz z niej jakąś historię – im bardziej absurdalna, tym łatwiej ją zapamiętasz. A wraz z nią – produkty, jakie zamierzasz kupić.
Łańcuch skojarzeń
Podobnie działa łańcuch skojarzeń, ale to właśnie skojarzenie – a nie przypadek czy wyobraźnia jak w absurdalnej historii – „dyktuje” Ci słowa. Na przykład: co kojarzy się ze słowem: karuzela? Zabawa, wesołe miasteczko, diabelski młyn, wata cukrowa, słodycze, Willy Wonka, Johnny Depp J i tak dalej, i dalej. Możesz tworzyć szeregi łańcuchów skojarzeń. W praktyce przypomina to tworzenie mapy myśli, która porządkuje skojarzenia w sposób logiczny i analityczny. Sprawdź, czy będziesz je pamiętał następnego dnia.
Nagła zmiana języka
To ćwiczenie można wykonywać w parach, a najlepiej grupowo. Stworzoną listę słów – tym razem można kierować się kategoriami (na przykład zrobić listę rzeczy, przymiotników, zwierząt itp.) – w dwóch językach. Następnie czytasz ją na głos, inni zapamiętują z uwzględnieniem kolejności i języka, w jakim to słowo zostało wypowiedziane.
Można też podawać listę wyrazów w jednym języku, a drużyna przeciwna ma za zadanie podać tłumaczenie wyrazów w odpowiedniej kolejności. To ćwiczenie jest szczególnie efektywne ze względu na element rywalizacji.
Kluczem do wygranej w tej grze może być podana wyżej technika pamięciowa, czyli błyskawiczne (właściwie na żywo) wymyślenie absurdalnej historyjki z podawanych wyrazów. Jeśli w tym ciągu wyrazów pojawią się liczby, można je kojarzyć z ważnymi dla nas datami. Podobną metodę można wykorzystać do zapamiętywania numeru telefonu lub dłuższych sekwencji, dzieląc je na mniejsze części.
Powtarzanie zdania od tyłu
Ćwiczenie z powtarzania zdania od tyłu jest polecane szczególnie dla tłumaczy ustnych. Każdy z uczestników wymyśla jedno trzywyrazowe zdanie. Druga osoba powtarza je, ale od tyłu, na przykład:
Mama ma masło – Masło ma mama
Stopniowo dodajemy po jednym wyrazie, zwiększając poziom trudności. Cenne uwagi jest to, że nie każde zdanie czytane od tyłu będzie miało sens. Zadanie to uczy więc zapamiętywania dużej ilości słów, niemających sensu semiotycznego, na przykład:
Wczoraj poszłam do sklepu po zakupy – Zakupy po sklepu do poszłam wczoraj
Na początku ćwiczenie najlepiej wykonywać, rozbudowując o kolejne wyrazy tylko jedno zdanie – w końcu powtarzanie jest matką nauki… nauki matką jest powtarzanie.
Haki pamięciowe
Ta metoda sprawdza się w zapamiętywaniu związków frazeologicznych, ponieważ polega na budowaniu skojarzeń – całych zwrotów, powiedzeń – do znanych nam przedmiotów. Hak jest więc znanym nam wyrazem, na którym automatycznie zawieszamy jakiś dłuższy zwrot. Można wyobrazić sobie pokój z jakimiś elementami wyposażenia: ściana, łóżko, szafa. Do każdego z nich dobieramy kojarzący się z nim związek frazeologiczny – na przykład rzucać grochem o ścianę, małżeńskie łoże. Na początku nauki języka warto znaleźć takie związki wyrazowe, które mają swój odpowiednik w języku obcym i są używane na co dzień. Można tu także wykorzystywać wierszyki, skojarzenia z literami alfabetu lub inne kreatywne formy kodowania informacji.
Ćwiczenia usprawniające słuchanie
Technika polega na świadomym użyciu różnych bodźców, co jest zgodne z ustaleniami psychologii uczenia się. Jak i w szkole, tak i w pracy zawodowej tłumacza ustnego warto stosować ćwiczenia poprzedzające słuchanie, ponieważ wprowadzają nas w temat wypowiedzi, a tym samym w słownictwo. Korzystnie jest zadziałać różnymi bodźcami: słownymi, wizualnymi i dźwiękowymi, czyli wykorzystać obrazy, zdjęcia, filmy czy konkretne przedmioty związane z tematyką wypowiedzi. Typową techniką znaną wszystkim ze szkolnych lekcji jest słowne nawiązanie do tematu na przykład poprzez opowiadanie i zadawanie pytań. Można zabawić się w aktora, spróbować przewidzieć, o czym będzie wystąpienie i wcielić się w rolę mówiącego.
Ćwiczeniem usprawniającym słuchanie polegającym na antycypacji jest również uzupełnianie luk w transkrypcji zarówno przed słuchaniem nagrania, jak i w trakcie.
Ćwiczenia dla bardziej zaawansowanych
Na tym etapie warto łączyć różne techniki pamięciowe, takie jak historyjki, skojarzenia i powtarzanie, aby skuteczniej przechowywać informacje w pamięci.
Jak cień – słuchaj nagrania, zatrzymuj po około 5 sekundach i powtarzaj usłyszany tekst głośno.
Rozpraszacze – próbuj tłumaczyć jakieś nagranie podczas słuchania ulubionej piosenki albo przy dźwięku kapiącej wody. Ważne, byś za wszelką cenę nie dał się rozproszyć i wykonał zadanie do końca. To ćwiczenie pomoże Ci radzić sobie z „muzyką” spotkań oficjalnych… kichaniem, chrząkaniem, szeptami, skrzypieniem krzeseł… Nie ma od tego ucieczki.
Wielozadaniowość – na początku słuchanie radia i jednoczesne tłumaczenie jakiegoś tekstu może być niewykonalne, ale z czasem… przywykniesz. Możesz spróbować tłumaczyć tekst podczas zabawy dzieci w pokoju obok lub podczas sprzątania (np. ścieranie kurzy przy jednoczesnym słuchaniu i tłumaczeniu ustnym), podczas robienia czegoś z origami i tak dalej. Spróbuj też wystukiwać palcem jakiś rytm i jednocześnie słuchać i tłumaczyć.
Świadome stosowanie mnemotechnik wspiera cały proces zapamiętywania i ogranicza zapominanie informacji. Regularny trening umysłowy pozwala poprawić pamięć i stopniowo zwiększać efektywność przyswajania informacji.
Sprawdź, co jest dla Ciebie najtrudniejsze, a co przychodzi z łatwością i wykorzystaj te obserwacje w dalszej nauce, przygotowaniach do egzaminu oraz podczas pracy na kursach w naszej Akademii.
